Hoe één vrouw de kynologie en KC Gooi en Eemland voorgoed veranderde
Loes van den Bogaard
Als je het over de geschiedenis van KC Gooi & Eemland hebt, valt één naam altijd: Loes van den Bogaard.
Ze was geen theoreticus die op afstand observeerde, maar iemand die met haar laarzen in het gras stond – tussen de honden, de cursisten en de instructeurs.
Ze was nieuwsgierig, eigenzinnig en haar liefde voor honden ging hand in hand met haar fascinatie voor gedrag en leren.
Loes was de nestor van de Nederlandse gedragstherapie. Ze stond aan de basis van de moderne manier van kijken naar honden in Nederland en inspireerde generaties instructeurs, gedragsdeskundigen en kynologen.
Een hond uit het water
Het verhaal begint op haar woonark in Nigtevecht. Op een dag viste Loes daar een hondje uit het water. Een kruising ter grootte van een Friese stabij en geen eigenaar te vinden. Ze besloot de hond te houden en wilde er “iets mee gaan doen”. Via haar buurvrouw, die met een Cocker Spaniel trainde bij KC Gooi en Eemland, hoorde ze over de cursussen daar.
Maar toen ze zich aanmeldde, werd haar verteld dat haar hond niet welkom was: alleen rashonden mochten daar trainen. Dat was in die tijd de norm.
Loes liet het er niet bij zitten en merkte op dat de kynologenclub dan beter een andere naam kon kiezen. Kyno betekent immers hond en logos betekent kennis — de club zou er daarom voor alle honden moeten zijn.
En de aanhouder won: na een flinke strijd kreeg ze toestemming om met haar hond mee te doen. Zo werd haar bastaardje de eerste niet-rashond die ooit op het trainingsveld van KC Gooi en Eemland stond.
Van cursist tot instructeur
Loes doorliep de twee cursussen bij de KC die er toen waren; beginners en gevorderden.
Opleidingsinstituten bestonden nog niet en instructeurs waren mensen met de meeste ervaring uit de praktijk. Loes viel op en toen één van de instructeurs te veel cursisten kreeg, werd zij gevraagd om les te geven.
In die tijd werd er getraind met slipkettingen en het was niet ongewoon dat honden een trap tegen de poten of een schop tegen de kont kregen.
Veel honden groeiden voor galg en rad op in kennels tot ze zeven of acht maanden oud waren, waarna ze “gebroken” werden om te gehoorzamen. Loes kon daar niet naar kijken. Ze zocht naar een manier waarop trainen vriendelijker, eerlijker en effectiever kon.
De geboorte van de puppycursus
Loes was één van de eersten die het belang inzag van de socialisatiefase bij jonge pups.
Ze zag dat honden tussen zes en zestien weken het meest leerden, dus juist die periode waarin vroeger nog niets werd gedaan. Toen ze bij KC Gooi en Eemland voorstelde om een puppycursus te starten, was de reactie afwijzend: “Onzin, die zijn nog veel te jong.”
Maar Loes hield vol.
Na veel overtuigingskracht mocht ze beginnen met één klasje met pups en dat werd een doorslaand succes. Cursisten waren dol-enthousiast en toeschouwers stonden twee rijen dik om niets te missen. Het was de eerste echte puppycursus van Nederland en die vond plaats bij KC Gooi & Eemland.
Kennis en wetenschap
Loes werkte samen met dr. Willem J. Netto, verbonden aan de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, die onderzoek deed naar hondengedrag. Samen legden ze een basis voor wat later het vakgebied van de gedragstherapie voor honden zou worden.
Ze bezocht ook een Academy voor Obedience in Engeland, waar ze zag hoe ver men daar al was met beloningsgerichte gehoorzaamheidstraining. De inzichten die ze daar opdeed, bracht ze mee naar Nederland en paste ze toe in haar lessen en cursussen.
Ze gaf theorielessen aan cursisten in het hele land — ook aan mensen die later zelf een grote naam zouden worden, zoals Helen Gaus en Martin Gaus.
Auteur, docent en pionier
Loes schreef meerdere boeken, waaronder:
● Kwispelen – over opvoeding en gedrag;
● Behendigheid trainen en spelen met honden – waarmee ze Agility (behendigheid) introduceerde in Nederland;
● de jubileumbundel van de Vereniging Het Nederlandse Kooikerhondje.
Daarnaast schreef ze jarenlang columns voor tijdschriften als Los Vast, Hondenwereld en Hondenmanieren.
Ze was medeoprichter en erelid van O&O, de Vereniging van Kynologisch Instructeurs en gaf jarenlang les. Ook was ze docent aan de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht, waar ze colleges gaf over hondengedrag en training.
Het Oscar & Rufus-project
In 1992 startte Loes het Oscar & Rufus-project, een lesprogramma om kinderen op basisscholen te leren hoe ze veilig en respectvol met honden kunnen omgaan.
Het project werd een groot succes en werd op veel scholen door het hele land ingezet.
Op pad met haar man
Loes gaf veel lezingen door het hele land. Haar man vergezelde haar vaak tijdens lezingen en cursussen. Hij maakte foto’s en films, zodat haar boodschap verder reikte dan het clubveld.
Ze hield lezingen over opvoeding, gedrag en de mens-hondrelatie, onderwerpen die toen nog nauwelijks aandacht kregen. De zalen zaten vol: er was behoefte aan haar nuchtere, vriendelijke manier van denken.
“De hond is geen robot. Hij is een partner,” zei ze vaak.
Haar lezingen werden geroemd om hun helderheid en humor. Ze kon wetenschap begrijpelijk maken voor iedereen die van honden hield.
Erkenning
Loes werd onderscheiden met de Gouden Erespeld van de Nederlandse kynologie en benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Ze was keurmeester Agility, tien jaar bestuurslid van de Raad van Beheer, en voorzitter en erelid van de Vereniging Het Nederlandse Kooikerhondje.
Natuurlijk was ze ook erelid van KC Gooi en Eemland, de club waar alles begon.
Haar nalatenschap
Toen Loes in januari 2021 overleed, liet ze een enorme leegte achter — maar ook een blijvende erfenis. Haar ideeën leven voort in elke puppycursus, in elke positieve training en in de manier waarop we bij KC Gooi en Eemland omgaan met mens en hond.
Ze bewees dat echte kynologie begint bij kennis, empathie en samenwerking.
“Iedere hond telt. En iedere baas die bereid is te leren, hoort erbij.”
In ons jubileumjaar — 100 jaar KC Gooi & Eemland — herdenken we met trots de vrouw die met een hond zonder stamboom de deur openzette naar een nieuwe tijd.
Dank je wel Loes, voor je moed, je visie, en alles wat je ons hebt geleerd.
Beluister het interview met Loes van den Boogaard op
https://www.youtube.com/watch?v=VxTtnBUmPwk
Natte Neuzen Show
https://www.youtube.com/watch?v=3rfdwN8D5rw
*de gebruikte foto is van de omslag van haar eerste boek “Kwispelen”